کد خبر: ۳۹۳۳۸
تاریخ انتشار: ۲۲ دی ۱۳۹۵- ۱۱:۳۹
گزارش افشاگرانه گاردین از تبعات وحشتناک سدسازی در جهان:
روزنامه پرشمارگان گاردین؛ در شماره دیروز خود به یک افشاگری تاریخی علیه آب سالاران دست زده که البته خشم سدپرستان را به دنبال داشته است. یادداشت مزیور که به قلم خانم کیت هورنر، مدیر اجرایی سازمان غیرانتفاعی رودخانه های جهان - International Rivers - است، یکی از دقیق ترین و جسورانه ترین گزارش هایی است که تاکنون در سطحی چنین گسترده منتشر شده و به نقد جدی توهم توسعه از راه تفکر سازه ای، به ویژه سدسازی پرداخته است.


کیت هورنر - مدیر اجرایی سازمان غیر انتفاعی رودخانه های جهان

از حدود نیم قرن پیش، محافظان طبيعت و سازندگان سدها در ايالات متحده آمریکا، در يك نبرد سخت با يكديگر درگير بودند. سدسازي در سال هاي ١٩٤٠ و ١٩٥٠ همه جا را فراگرفته بود، برخي از رودخانه هاي مهم را در غرب آمريكا مسدود و آب آنها ذخيره شده بود. سدی که روی رودخانه اسنيك ساخته شد - و هنوز بر سر آن تا  امروز جدال ادامه دارد - به نابودي تاسف بار میلیون ها قطعه آبزی و كاهش شديد ماهي هاي آزاد و قزل آلا منجر شد.
 فرانك چرچ، سناتوري از ايالت آيداهو، که نخست در شمار مدافعان  سدسازي بود؛ با مشاهده ویرانی محيط زيست ناشي از سدسازی، به جانبداري از رودخانه ها پرداخت. او "موج عظيمي از نگراني هاي مردم را براي سرنوشت اين رودهاي باشكوه مشاهده كرد كه جاذبه ها و  تاب آوری بسياري از آنها از جانب سدها در خطر نابودي هميشگي قرار داشت." چرچ، نگارنده قانوني براي محافظت از مناطق رودخانه اي شد-  Wild and Scenic River Act كه در سال ١٩٦٨ به تصويب رسید. اين قانون  بيش از ١٢ هزار مايل (١٩هزار كيلومتر) از جريان آزاد رودخانه ها در ايالات متحده را محافظت می کند.


در طول ٦٠ سال گذشته، سدهاي مخزنی بزرگ، تأثيرات نابودكننده اي بر روي مردم و محيط زيست داشته اند. آن ها بوم سازگان يك رودخانه  در حال جريان، سرد و مرتبط را به يك رودخانه گرم، راكد و تكه تكه شده تبديل کردند - با نتايج ويرانگر براي حیات وحش. سدها يكي از دلايل اصلي كاهش شمار ماهي هاي آبهاي رودخانه ای و مصب دریاها هستند - شوربختانه ٨٠ درصد از جمعيت چنين ماهي هايي از سال ١٩٧٠ تاكنون از دست رفته است و سازندگان سدها در این جنایت بزرگ و نابخشودنی، مقصر نخست هستند. در سال ٢٠٠٠، كميسيون مستقل جهاني Commision on Dams، كه به بررسي فوايد و ضررهاي سدها مي پرداخت، به اين نتيجه رسيد كه سدها موجب جابجايي ٤٠ تا ٨٠ ميليون نفر شده اند. و این البته جنایت دیگری است که منجر به افزایش حاشیه نشینی، تنش های اجتماعی و افسردگی شده است.

حتی چین هم به تعطیلی پروژه های سدسازی خود اقدام کرده است!


اینک سردمدار جنبش تعطيل كردن سدها، ایالات متحده آمریکا است. برداشتن سد از رودخانه Elwha در ايالت واشنگتن يك موفقيت بسيار بزرگ بود. يك سال پس از آن كه آخرين سد در سال ٢٠١٤ برداشته شد، بيش از ٤٠٠٠ ماهي شينوك در بالا دست مكاني كه در گذشته سد قرار داشت، سرشماری شدند. براي نخستين بار بود كه آنها پس از يك قرن آنجا ديده مي شدند. در ايالت نيويورك، موهاك ها نخستين قبيله بومی در آمریکا هستند که سد دولتی هوگانسبورگ بر روي رودخانه سنت رجیس را برداشته اند. اگرچه آمریکا در راه تعطيل کردن سدها همچنان حرکت می کند؛ اما همچنان صادر کننده آن مدلی از سدسازی است که در سرتاسر دنیا، به ویژه جهان سوم، هنوز رواج دارد! باعث تعجب نیست که این نکته سبب نگرانی گسترده مردم در ارتباط با محافظت از رودخانه های آزاد شده. به عنوان بخشی از تلاش های مشترک با جوامع محلی و ديگر سازمان های غیرانتفاعی، ما توانسته ایم به پیروزی های بزرگی در ماه های اخیر دست پیدا کنیم و  دولت هايی را در جهان به تعطيلی و یا معلق کردن پروژه های سدسازی وادار سازیم.




 به عنوان مثال، در آوريل گذشته، سازمان حفاظت محیط زیست برزيل، جواز ساختن سد Sao Luiz Tapajos را كه قرار بود دومین سد بزرگ تولید کننده برق در كشور شود، معلق کرد. در ماه جولای، بانک جهانی کمک های مالي برای سد Inga 3 در کنگو را لغو کرد و یک ماه پس از آن Endesa، بزرگ ترین شرکت تولیدکننده نیرو در شيلی تعطيلی پروژه شش سد را اعلام کرد. دولت چین نیز  برنامه برای ساختن چندين سد بر روي یکی از آخرين رودخانه های آزاد کشور را به تعویق انداخته. در ماه اکتبر دولت پرو اعلام کرد که چندين پروژه سدسازی روی رودخانه مارانون، یکی از شاخه های جانبی مهم آمازون، ديگر مورد بحث برای اجرا نخواهد بود. اما با وجود اینکه چنین پروژه هایی معلق و یا تعطيل شده اند، اما رودخانه ها به طور کل، كماكان محافظت نمی شوند. این نکته سبب مي شود كه آنها در معرض خطر تصمیمات آينده دولت ها برای اجرای برنامه های سدسازی باشند - بنا به آنچه كه تجربه نشان می دهد، پیروزی های محیط زیستی بیشتر موقتی هستند و شکست ها در این زمینه ماندنی. محافظان آب ها می بایست که پیوسته هوشیار باشند و تلاش های جدید برای بازگرداندن سدهای مخرب رصد کنند، اما اکنون فرصتی برای دستیابی به حفاظت از حوضه های آبخیز به وجود آمده است. اکنون زمان آن رسیده تا موفقیت های موقتی را به حفاظت های دایمی از رودخانه های آزاد تبديل کنیم.
در شيلی با برنامه Geute Conservation Sur که از بوم سازگانی بسیار ارزشمند، حمایت می کند و ارزیابی لایحه ای برای ارایه قانون جدید در حفاظت از رودخانه های این کشور انجام می دهد، حرکت های امیدوارکننده ای از سوی کنشگران محیط زیستی آغاز شده است.
نویسنده این گزارش افشاگرانه - خانم کیت هورنر، مدیر اجرایی سازمان غیرانتفاعی رودخانه های دنیا - International Rivers - می افزاید: "در كلمبيا با Rios Vivos همکاری می کنیم تا حمایت لازم و درازمدت را برای جریان های آزاد آب با كمك وکلای محیط زیستی به دست بياوريم. علاوه بر آن در پرو نیز چنین تلاش هایی برای حفاظت دایمی از رودخانه مارانون در حال انجام است. و ما به این اکتفا نمی کنیم. رودخانه های فرامرزی مانند. Nujiang / Salvin که از چین و میانمار می گذرند، و یا Gongri / Manas در بوتان و هند نیز امکاناتی برای حفاظت از آنها ارایه می دهند. برای نجات این رودخانه ها نیاز به همکاری های فرامرزی وجود دارد که اگر درست صورت بگیرد، کشورها می توانند از بروز درگیری مانند آنچه که بین چین و تایلند بر سر رودخانه Lancang /Mekong پیش آمد، جلوگيري كنند.
برای مبارزه موثر و عملی با سدسازی در آمریکا ده ها سال زمان لازم بود تا مردم و قانونگذاران به صرافت وضع قوانینی محکم برای حفاظت از رودخانه ها بپردازند.
اینک اما با توجه به اثرات مخرب و پیش برنده  تغييرات اقليمي که زندگی را در تمامی سطوحش تهدید می کند، زمان آن فرا رسیده تا در سراسر دنیا از رودخانه های آزادمان حمایت کنیم."/
منبع: گاردین


ارسال به دوستان
نسخه چاپی
عناوین مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
آخرین اخبار