فرآوری بیولوژیکی ضایعات با پرورش کرم خاکی
![فرآوری بیولوژیکی ضایعات با پرورش کرم خاکی](http://static3.iana.ir/thumbnail/cUcySnYVCYtV/GGElfAgaZ0dAlZNE-YtK6Ew5ACXDcN6Vleo9GOQfc42zNV4SNa38yAhePJzbSLSBe9d8owTuSmBqBcr5LpXyU292_bFYUIzoPlo_90RJEM5n2C8PwtxEgg,,/photo8759008393.jpg)
زهرا عبادی
عضو هیئتعلمی موسسه تحقیقات علوم دامی کشور
تأمین احتیاجات غذایی و پروتئینی انواع دام، طیور و آبزیان در کشور با محدودیت جدی روبرو است و این مسئله برای تولید گوشت قرمز و سفید بهعنوان اقلام استراتژیک و تأمینکننده پروتئین جمعیت رو به ازیاد کشور، از اهمیت و اولویت خاص برخوردار است.
سالانه مقادیر قابلتوجهی ارز بابت تأمین منابع و کنسانتره پروتئینی جیره انواع دام از کشور خارج میشود. از طرفی بخش عظیمی از محصولات کشاورزی اعم از زراعی و باغی که با صرف هزینههای بالا تولید میشود، به دلایل متعدد در چرخه تولید تا مصرف ضایعشده و از بین میرود. ازاینرو یافتن راهحلهای مناسب برای فرآوری و استفاده مجدد از ضایعات امری حیاتی و ضروری است.
فرآوری بیولوژیکی یا زیست فراپاشی (Biodegradation)، توسط کرم خاکی یکی از روشهای پیشنهادی است. کرمهای خاکی از جانوران مهم خاک هستند و همانند یک کارخانه نقش مهمی در تبدیل ضایعات و بقایای آلی به کمپوست بسیار مرغوب را دارند. این موجودات علاوه بر مصارف زراعی، بهعنوان منبع غذایی سرشار از پروتئین برای تغذیه انواع دام، طیور و آبزیان، موردتوجه قرارگرفتهاند. درصد پروتئین کرم خاکی بالا (حدود 60 تا 70 درصد) بوده و ترکیب اسیدهای آمینه آن به پودر ماهی بسیار شباهت دارد. این جاندار حاوی اسیدهای آمینه ضروری بدن جانداران ازجمله متیونین و لیزین است.
در این فنآوری از پسماندهای گوناگون صنعتی و کشاورزی (باگاس، تفاله جو، تفاله گوجهفرنگی، ضایعات سیبزمینی، خاک، خاکاره و کود حیوانی) در نسبتهای مختلف برای پرورش کرم خاکی استفاده شد. با فرآوری بیولوژیکی این ضایعات، بخش عظیمی از آن مجدد قابل بازیافت و مصرفشده است، بهطوریکه پسماندها تغییرات زیستی مناسب داشته است. «ورمی کمپوست» تولیدشده میتواند برای مصارف متعدد باغی و زراعی مورداستفاده قرارگرفته و زمینه تولید انواع محصولات زراعی ارگانیک را در کشور فراهم کند.
از سوی دیگر فرآوری بیولوژیکی پسماندها آن را برای مصرف خوراک دام نیز آماده کرده است. در این فنآوری خصوصیات فیزیکی شیمیایی و میکروبی منبع پروتئینی تولیدشده (کرم خاکی) در بسترهای مختلف پرورشی بر روی ضایعات گوناگون، مشخص شد. نتایج نشان داد مقدار پروتئین، انرژی قابل سوختوساز و ارزش غذایی کرمهای خاکی بسیار قابلتوجه بوده و تولید آن میتواند در جهت تأمین بخشی از نیازهای پروتئینی و غذایی انواع دام به کار گرفته شوند.
با توجه بهسرعت رشد بالای کرم خاکی و ارزش اقتصادی آن به نظر میرسد با تمهیدات فنی و فنآوری موجود، این جاندار ارزشمند میتواند در تأمین پروتئین موردنیاز کشور برای خوراک دام و طیور نقش بسزایی ایفا کند.
با اجرای طرح تحقیقاتی روی کرم خاکی، دانش فنی تبدیل ضایعات به کود بیولوژیک و تولید منبع ارزشمند پروتئینی برای مصارف غذایی انواع دام کسبشده است. ازاینرو ضرورت دارد تا جهت رفع نیازها و معضلات کشور و با اتکا به منابع داخلی، مهندسی و طراحی خط مداوم تولید، امکان فرآوری انبوه بقایا در اشل صنعتی فراهمشده و با ایجاد و توسعه صنایع مرتبط، بتوان در ارزآوری و اشتغالزایی در کشور نیز مؤثر عمل کرد.
دیدگاه تان را بنویسید